{"id":10662,"date":"2024-12-04T14:20:49","date_gmt":"2024-12-04T13:20:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.valledearce.com\/?page_id=10662"},"modified":"2025-01-16T09:31:30","modified_gmt":"2025-01-16T08:31:30","slug":"toponimia-con-mikel-belasko","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/toponimia-con-mikel-belasko\/","title":{"rendered":"Toponimia Mikel Belaskorekin"},"content":{"rendered":"<p><strong>Hiriberri<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">Artzibarko herrien izenei buruzko atal berri bat irekiko dugu gaurko alean. Itxuraz, izen erraz batekin hasiko gara, baina aukeratutako toki izenak lehen irakurketa batean ihes egiten diguten xehetasunak biltzen ditu.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Hiriberri-Artzibar,<\/i><\/span><\/span><\/span> <span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Villanueva de Arce <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">gaztelaniaz, ez dirudi eztabaidatzeko aukera ematen digun toponimo bat denik, eta, hala ere, ikusiko dugu, batetik, ibarraren historiari begiratzeko aukera ematen digula, eta, bestetik, erakutsiko digula nola hitzek, forma aldatu gabe, bilakaera handia izan dezaketela eta mendeak igaro ahala jatorrizko esanahitik franko\u00a0 aldentzen ahal direla.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">Azken hori gertatzen da <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>villa<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> (gaztelaniaz) eta <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>hiri<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> (euskaraz) hitzekin. Gaur egun, gaztelanizko <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>villa<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> hitza, RAEk zehazten duen bezala, &#8220;herrixketatik bereizteko pribilegio batzuk dituen hiribilduekin&#8221; identifikatzen dugu. Bilboko edo Madrilgo hiribildu (<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>villa<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">)\u00a0 ospetsuek, adibidez, sendotasuna ematen diote ideia horri. Hala ere, Erdi Aroko Nafarroan, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>villa<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> jendea bizi zen edozein guneren izen generikoa besterik ez zen, leku horretan etxe pare bat bakarrik izan edo tamaina handiko herrigune bat izan. Eta esanahi umil horrekin, XXI. mendeko euskaraz harrigarria gertatu arren, <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>hiri<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> hitza erabiltzen zen euskaraz. Hau da garai hartako hiriak oraingo herriak dira, eta gaurko hiriak orduko ziudadeak ziren.\u00a0 Beste era batera esanda, duela mila urte <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Hiriberri<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> eta <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Villanueva<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> izenez bataiatu zena gure euskararekin eta XXI. mendeko gaztelaniarekin <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Herriberri<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> euskaraz eta <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Pueblonuevo<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> gaztelaniaz izanen ziren. Gure herriaren jatorri apala aldarrikatzeko unea da, laborariak baitziren gure arbaso haiek.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">Bestalde, gaur uste dugu<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i> Hiriberri <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">izenari ibarraren deitura ezarri behar zaiola (Hiriberri-Artzibar) Nafarroako beste Hiriberrietatik bereizteko beharragatik: Hiriberri-Longidakoa, Aezkoakoa, Arakilgoa\u2026 Baina Erdi Aroan ere zehaztasun hori beharrezkoa izan zen, Artzibar berean bi <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Hiriberri <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">bazeudelako. Egungoari<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i> Iriverri d &#8216;Arrieta <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">(1274) edo <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Irriverri prope Arrietam<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> (1275) eta <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Yriuerri Vallis d&#8217; Arci<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> (1274) deitu zitzaion. Bigarren <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Iriberr<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">i hura Artozkiko Sarasun izeneko lekuan zegoen, baina hutsik geratu zen. Hori gutxi balitz, interes historiko eta linguistiko handiko beste gune batek<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i> Iriberritx <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">izena du Nagoren. Gainera, Saraguetan,<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i> Encinar de Irizar <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">dugu, aurrien aztarnekin. Izen horrek , ibarreko kultur elkartearen izenera hurbiltzen gaitu: <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>Urizar.<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> Izen iradokitzailea, bai, baina Artzibarren<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i> hiri <\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">edo <\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i>uri<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> hitzen bidez azaldu ezin dena.<\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"><i> Urizar<\/i><\/span><\/span><\/span><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\"> izenaren jatorria eta etimologia ibarreko artxiboetan bilatu beharko dugu noizbait.\u00a0<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"color: #000000;\"><span style=\"font-family: Arial, serif;\"><span lang=\"eu\">Gure izenen azterketa hasi egiten da, bai, baina haien ikerketa beti dago irekita datu eta informazio berrietara. Espero dezagun, halaber, gaur irekiko den atal honek ibilbide luzea izanen duela aldizkarian.<\/span><\/span><\/span><\/p>\n<p align=\"JUSTIFY\"><span style=\"font-family: Calibri, serif;\"><span lang=\"eu\"> <img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone size-full wp-image-10691\" src=\"http:\/\/www.valledearce.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/hiriberri-08.jpg\" alt=\"\" width=\"1772\" height=\"2022\" srcset=\"https:\/\/www.valledearce.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/hiriberri-08.jpg 1772w, https:\/\/www.valledearce.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/hiriberri-08-263x300.jpg 263w, https:\/\/www.valledearce.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/hiriberri-08-897x1024.jpg 897w, https:\/\/www.valledearce.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/hiriberri-08-768x876.jpg 768w, https:\/\/www.valledearce.com\/wp-content\/uploads\/2025\/01\/hiriberri-08-1346x1536.jpg 1346w\" sizes=\"(max-width: 1772px) 100vw, 1772px\" \/><\/span><\/span><\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hiriberri &nbsp; Artzibarko herrien izenei buruzko atal berri bat irekiko dugu gaurko alean. Itxuraz, izen erraz batekin hasiko gara, baina aukeratutako toki izenak lehen irakurketa batean ihes egiten diguten xehetasunak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10691,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_mi_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10662"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10662"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10662\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10693,"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/10662\/revisions\/10693"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10691"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.valledearce.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10662"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}